Review

“Những cuộc phiêu lưu của Huckleberry Finn” là một trong những cuốn sách mà mình vô cùng yêu thích. Mình vẫn nhớ cái ý tưởng về một chuyến phiêu lưu trên chiếc bè giữa dòng sông Mississippi. Nó mang lại cảm giác vô cùng hào hứng, tự do và phóng khoáng.

Tuy nhiên, cũng cùng một hành trình đó, khi đổi sang góc nhìn của James (Jim), một nô lệ da đen bỏ trốn, thì lại là những trải nghiệm hoàn toàn khác: nghẹt thở, bi thương và đầy đau đớn. Cuốn sách này đã lột trần những góc đen tối của xã hội thời bấy giờ, nơi những người da đen không được xem là con người, không có tiếng nói và không có quyền phản kháng. Đối với người da trắng thời đó, nô lệ chỉ là một món tài sản, họ có thể bán đi, đánh đập, thậm chí giết chết mà không phải chịu bất kỳ hình phạt nào. Và dù người chủ đó có được xem là một người chủ tốt, thì nếu nhìn từ góc độ một con người, đó vẫn là sự áp bức. Vì rằng, giả sử người nô lệ đó bị thương tật, ốm đau, hay thậm chí chết đi, người chủ ấy cũng chẳng cảm thấy mất mát nào về mặt tình cảm, mà chỉ tiếc rẻ như tiếc một món đồ bị hư. Dù người nô lệ có phục vụ cho người chủ bao nhiêu năm đi nữa, thì họ vẫn chỉ là vật sở hữu và có thể bị bán đi bất cứ lúc nào.

Thật tình cờ là trong lúc đọc cuốn này, mình đã bắt gặp bài viết của một Tiktoker mà mình “từng” follow, có thể người đó không có ý gì xấu, nhưng họ đã làm content bằng cách bôi đen mặt để giả làm người da đen nhằm châm chọc người khác (một tình huống khá giống trong truyện khi James phải gia nhập gánh hát của người da trắng chuyên giả làm nô lệ gia đen để chế giễu họ). Mình mới thấy rằng ngay cả trong thời hiện đại, những định kiến và sự phân biệt chủng tộc vẫn còn tồn tại, và việc sử dụng hình ảnh của người da đen để làm trò cười là một hành động vô cùng thiếu tôn trọng. Thế giới cần có văn học để nhắc ta những điều như thế này, để ta biết trân trọng tự do của bản thân và trân trọng tự do của những người từng không có nó.

Nhìn chung đây là một quyển sách đáng đọc và sâu sắc, dù có vài phần tình tiết hơi kịch, ví dụ như về bố của Huck, hay cái kết có phần vội vàng, thiếu sự xây dựng chắc chắn như phần đầu.

Quotes

“Sao chúng biết trời sẽ mưa nhỉ?” thằng nhóc hỏi.

“Chúng là một phần của tự nhiên, thời tiết là một phần của tự nhiên, nên chúng nói chuyện với nhau.”

“Con người không phải là một phần của tự nhiên sao?”

“Nếu đúng, thì con người không phải là phần tốt. Phần còn lại của tự nhiên không nói chuyện với con người nữa. Có lẽ đôi lúc nó cũng thử, nhưng con người không chịu lắng nghe. Dù sao thì, trời sẽ mưa nặng hạt lắm.”

Một thế giới mới kỳ lạ làm sao, sự tồn tại mới kỳ lạ làm sao, khi một người bình đẳng phải chứng minh cho sự bình đẳng của bản thân, khi một người bình đẳng phải có địa vị xứng tầm thì mới có thể nói ra lời biện luận ấy, khi người ta không thể tự biện luận cho bản thân, khi tiền đề của biện luận ấy phải được kiểm chứng bởi những kẻ xứng tầm khác, những kẻ không tán thành.

“Theo tôi nghĩ thì thế này. Nếu cậu phải dựa vào luật lệ để biết việc nào là đúng, nếu cậu cần phải có một lời giải thích xác đáng thì cậu không thể làm người lương thiện. Nếu cậu cần phải có một vị Chúa để chỉ cho cậu biết đúng sai thì không bao giờ cậu biết được đúng sai.”

“Thế giới này thật kinh khủng. Người da trắng cứ cố nói với chúng ta rằng rồi mọi chuyện sẽ ổn khi chúng ta lên thiên đường. Điều tôi muốn hỏi là, ở thiên đường liệu có họ hay không? Nếu có, chắc tôi sẽ đến chỗ khác mất thôi.” Easter cười.

Tôi viết để mở mang suy nghĩ của mình, tôi viết để đuổi kịp câu chuyện của bản thân, và tự hỏi liệu điều đó thậm chí có khả thi hay không. Giấc ngủ bị quấy rấy bởi cảnh tượng Katie bị cưỡng hiếp. Tôi ghét gã đàn ông ấy.

Tôi ghét bản thân vì đã không can thiệp. Tôi ghét thế giới vì đã không cho tôi được thực thi công lý mà không phải nhận lấy sự trả đũa bất công. Tôi ghét thứ bạo lực đã giáng xuống vợ tôi và sẽ giáng xuống con gái tôi. Tôi ghét sự thật rằng gã giám quản ấy rồi sẽ quay lại để cưỡng hiếp Katie. Hết lần này đến lần khác.

Tôi đã trả thù. Nhưng vì ai? Vì một việc cụ thể, hay rất nhiều? Trả thù một người, hay nhiều người, hay cả thế gian? Tôi tự hỏi liệu tôi có nên cảm thấy ăn năn. Tôi có nên cảm thấy một chút tự hào vì hành động của bản thân? Đó có phải là một hành động dũng cảm? Hay tôi đã làm một việc xấu xa? Liệu có xấu xa khi giết một kẻ xấu xa. Sự thật là tôi không bận tâm. Chính sự thờ ơ này khiến tôi chất vấn bản thân - không phải tôi đang tự hỏi vì sao tôi lại không có bất kỳ cảm xúc nào, hay có phải tôi đã không còn cảm xúc, mà tôi đang tự hỏi liệu mình còn có thể làm được những gì. Đó không hẳn là một cảm giác tồi tệ.

“Nhìn cách ông chèo đi, thẩm phán. Có vẻ ông sẽ làm nô lệ cho tôi trong một thời gian ngắn.”

Những lời đó khiến ông ta cảm thấy bị xúc phạm. “Tao đếch phải nô lệ.”

Ông có muốn chèo thuyền không?” tôi hỏi. “Không”, và tự cho ông ta câu trả lời. “Ông có được trả tiền để chèo thuyền không? Không. Ông có chèo thuyền vì sợ tôi và sợ những điều mà tôi có thể làm với ông? Có, thẩm phán Thatcher ạ.”